PARAGRAF ÇÖZÜM TEKNİKLERİ-2

2006-09-06 02:00:00

 

ANAFİKİR:

-          Yazarın amacıdır.

-          İlk ve son cümle dikkatli okunmalı.

-          Her cümlenin anlamı-ana fikri bulunmalı.

-          Esas cümle kavranmalı |=> Ana fikir cümlesi

-          Anlatılmak istenen nedir?

-          Yazarın yorumu, görüşü?

-          Yazarın vermek istediği mesaj?

-          Bağlaçlara dikkat. Esas cümle bağlaçlardan sonra.

-          Bu sözcükler: ama, fakat, lakin, ancak, buna göre, bence, kanımca, işte, bundan dolayı, kısaca, hülasa, diyebilirim ki, tam ters, düşünüyorum ki, oysa, bizce, öyleyse, toparlarsak, sonuç olarak, sonuçta, özetlersek, özeti, çünkü.... gibi ifadelerden sonra asıl anlatılmak istenen verilebilir.

-          Ana fikir örneklerden önce söylenmiş olabilir.

-          Örneğin, mesela, bir örnek, sözgelimi... gibi sözcüklerden önce.

-          Ana fikir cümlesi kesin, açık, net, anlaşılır, sade, önerme, yargı, hüküm, özet, mesaj, gerçek, düşünce, görüştür...vb.

-          Noktalama işaretleri önemli (;-,-?-!- gibi)

-          Tırnak içindeki söz veya kavramlar bizi ana fikre götürebilir.

-          Atasözleri veya deyimlerin bulunması işimizi kolaylaştırabilir.

-          “Niçin, ne amaçla yazılmış, asıl anlatılmak istenen ne?” sorusu aklımızda bulunmalı.

-          Ana fikir cümlelerinde bir kavram bulunabilir.

-          Ana fikir cümlelerinin sonucu –tır, -dır, -tir, -dir... eklerinden biri ile bitebilir.

-          Eş anlamlı sözcükler doğru cevap şıkkında bulunabilir.

-          ÖSYM’nin görüşleri ana fikir olabilir. Bilindiği gibi ÖSYM, soruları piyasada bulunan bazı kitaplardan sormaktadır. Bu kitaplardan bazıları:

-          Montaigne-Denemeler, Bacon-Denemeler, Nurullah Ataç-Günce-Günlerin Getirdiği, Fethi Naci-Toplumsal Değişme ve Roman, Suut Kemal Yetkin-Estetik ve Sanat, Orhan Pamuk-Yeni Hayat, Berna Moran-Türk Romanına Eleştirel Bakış, Atilla İlhan-Japon Gülü, Kemal Tahir-Notlarım, ayrıca Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Reşat Nuri Güntekin, Seyit Kemal Karaalioğlu, Cahit Sıtkı Tarancı, Orhan Veli, Sabahattin Eyüboğlu... gibi sanatçıların kitapları ve onların düşünce dünyalarının bilinmesi bize paragraf sorularının çözülmesinde kolaylık sağlayacaktır.

-          Ana fikri bulurken kendi görüş ve felsefemize değil; parçanın ve ÖSYM’nin görüş ve felsefesini düşünmeliyiz. Görüşler bize ters gelse de parça ne söylüyorsa o geçerlidir. Bu her soru için geçerlidir. Kural “Cümle Anlamı-Yakın Anlamlı Cümleler” konusunda da geçerlidir.

-          Önceki yıllarda çıkan soruları incelediğimizde sorularda sabit bir fikir yakalamaktayız. ÖSYM’nin fikirleri ve felsefesi için ekteki bilgileri inceleyebilirsiniz.

-          Ana fikir soru kalıpları: ....... vurgulanmak istenen düşünce, anlatılmak istenen, asıl anlatılmak istenen, en kapsamlı yargı (sonuç), ana düşüncesi......nedir?

 

Örnek:

Ozanları, yaşadıklarını, duyduklarını yazan kişiler diye tanımlamak yanlıştır. Sözgelimi Cahit Sıtkı, yaşadıklarını, duyduklarını yazan bir ozan olarak bilinir. Oysa ölüm acısını tatmamış, yaşamamıştır. Bununla birlikte, sık sık ölümden duyulan acıyı işlemiştir. Onunla yıllarca arkadaşlık yaptım. Bir gün bile ölüm sözcüğünü işitmedim ondan. Ölmüş bir sevdiği de yoktu yanılmıyorsam. Ölüm yalnızca bir temaydı onun için.

Bu parçada vurgulanmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?

A) Her ozanın şiiri, belirli konuları içerir.

B) Ozanların, şiirleriyle yaşantıları arasında ilişki olmayabilir.

C) Her ozanın, şiir evreni aynı zenginlikte değildir.

D) Şiirin etki gücü, okuyucuyu duygulandırmasıyla ölçülür.

E) Hiçbir ozan, duygulanmadan şiirini oluşturamaz.

Cevap: B ÖSS-2000

 

YARDIMCI FİKİR:

                Olumsuz sorular şeklinde gelir karşımıza. Paragrafta anlatılmayan, bahsedilmeyen, olmayan düşünce, görüş aranmalıdır. Bazen de ana fikirle çelişen şık doğru cevap olur. Yardımcı fikir sorularının çözümünde yine dışardan yorum yapmak yok. Cümleler tek tek ele alınmalı ve şıklar her cümleden sonra kontrol edilmelidir. Bu şekilde eleme yoluna da gidilebilir. Bu biraz zaman alır gibi gözükebilir; ancak en garantili yoldur. Buna “Eleme Metodu” diyoruz.

Başlıca soru kalıpları: ...... çıkarılamaz, değinilmemiştir, nitelendirilemez, sonuç olamaz, sonuç değildir, çelişir, bahsedilmemiştir, varılamaz.

Örnek:

Yazar, dili, ses biçim, anlam özellikleriyle iyi bilen ve kullanan kişidir. Bu anlamda dile yeni kavramlar, kalıplar, sözcükler kazandırabilir. Gerçekte hiçbir yazar, bakalım bu romandan, bu öykü ya da şiirden dilciler kaç kural çıkaracak, diye yazmaz. Yazamaz; ama yazdıklarıyla dile yeni sözcükler katar. Dili işlerken yalnızca dilciye değil, edebiyat tarihçisine, toplumbilimcilere, başka araştırmacılara da malzeme yaratır.

Bu parçadan, yazarlarla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi çıkarılamaz?

A) Dilin söz varlığını geliştirdikleri.

B) Dilin anlatım olanaklarını genişlettikleri.

C) Yapıtlarıyla, yeni çalışmalara olanak hazırladıkları.

D) Dil konusunda, geniş bir bilgiye sahip oldukları.

E) Dile kazandırdıklarıyla kalıcı olmaya çalıştıkları.

Cevap: E                 ÖSS-2000

KONU: (DUYGU, KİŞİLİK)

Parçanın birkaç sözcükle özetidir. Yargı bildirmez. Üzerinde durulan kavramlardır. Kişilik sorularını da bu gruba dahil edebiliriz. Ayrıca şıklardaki sorunun cevabı olabilecek parça soruları da konuyla ilgilidir. ÖSYM’nin sorularda görülen kişilik özelliklerini de ekte bulabilirsiniz.

Başlıca soru kalıpları: ...... ne üzerinde durulmaktadır, nitelendirilebilir?

Örnek:

Savaşa gidecek askerlerin omzunda gördüğümüz torbalara benzer bir torba da bizim evde hazırlandı. Gerçi babam daha askere çağrılmamıştı; ama çağrılacağı günün pek uzak olmadığını hepimiz biliyorduk. Bu nedenle annem ona, dikişteki bütün becerisini göstererek, kaba patiskadan bir torba dikti. Sanırım dikerken kendi kalbini de içine koydu. Çünkü babam aramızdan ayrıldıktan sonra, annemin bir kalp taşıdığını gösteren bütün izler kalkmıştı ortadan.

Bu parçada sözü edilen anneyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Çevresindekilerden hiçbir destek görmüyor.

B) Eşinin gidişinden sonra acıma ve sevme duygularını yitiriyor.

C) Çocuklarıyla birlikte geçim sıkıntısına düşüyor.

D) Savaşın, çocuklarının iç dünyasını etkileyeceğine inanıyor.

E) Savaşa karşı büyük bir öfke duyuyor.

Cevap: B                 ÖSS-2000

 

Hayır. Sanatçı, sanatçıdır. İşini doğru yapan, ne yapmak istediğini iyi bilen biri, her ortamda saygı görüyor. Türkiye’de de, dünyanın her yerinde de. Kadın ya da erkek, fark etmiyor.

Bu sözler aşağıdaki sorulardan hangisine karşılık olarak söylenmiş olamaz?

A) Yurtdışında sanatçı olarak yaşamanın zorlukları var mıdır?

B) Kadın yönetmen olmak güçlük doğurur mu?

C) Yurtiçinde sanatçı olmakla yurtdışında sanatçı olmanın farkları var mıdır?

D) Sanatçı olarak ilgi görmek koşullara göre değişir mi?

E) Saygı gören bir sanatçı olmak için bazı niteliklere sahip olmak gerekiyor mu?

Cevap: E                 ÖSS-2000

 

739
0
0
Yorum Yaz